دیابت بی مزه چیست؟ از کجا بفهمیم دیابت بی مزه داریم

یکی از انواع دیابت، دیابت بی مزه است. نکته مورد توجه در مورد دیابت بی مزه این است که عملا این دیابت ربطی به انواع دیگر دیابت مانند دیابت نوع یک و دیابت نوع دو ندارد و مشکل افراد مبتلا به آن، مشکل افزایش قند خون نیست. در این مقاله به صورت جامع در مورد دیابت بی مزه، چیستی آن، عوامل ابتلا به آن، نشانه ها و نهایتا درمان دیابت بی مزه توضیحاتی را ارئه میکنیم.

قبل از اینکه به سراغ توضیحات گفته شده برویم باید این نکته را به شما بگوییم که دیابت بی مزه به هیچ عنوان بیماری خطرناکی نیست و فرد مبتلا، به راحتی و با مراقبت های ساده میتواند به زندگی ساده و عادی خود ادامه دهد.

دیابت بی مزه چیست؟ (Diabetes insipidus)

دیابت بی مزه چیست

دیابت بی مزه نوعی اختلال در هورمون های موجود در بدن است. غدد مختلفی در بدن وظیفه ترشح هورمون ها را دارند که هر کدام از این هورمون ها برای هدف خاصی تولید میشوند. یکی از آنها هورمون آنتی دیورتیک یا ضد ادرار (وازوپرسین) است که توسط غده هیپوفیز در سر انسان تولید میشود.
دیابت بی مزه از انواع نادر بیماری هاست. در این بیماری فرد مبتلا با احساس عطش بیش از حد و همینطور دفع ادرار بالا روبرو است. دقیقا یکی از دلایل نام گذاری این بیماری به نام دیابت، این است که در آن فرد با افزایش حجم ادرار روبرو میشود.
داروی درمان دیابت

دیابت بی مزه (به انگلیسی diabetes insipidus) علائم بسیار دیگری هم دارد. در ادامه در مورد علائم و همینطور چرایی به وجود آمدن آن توضیحاتی را ارئه میکنیم.

علائم دیابت بی مزه چیست؟

مهم ترین نشانه دیابت بی مزه، تشنگی بیش از حد است. فرد مبتلا به این بیماری دائما تشنه است و حتی پس از نوشیدن مایعات نیز دوباره به سرعت، دچار حالت تشنگی میشود. این موضوع باعث میشود تا این افراد دائما آب بنوشند.

دومین نشانه، دفع ادرار زیاد است. میزان ادرار در مبتلایان به این نوع دیابت گاها میتواند در طول روز به بیش از پانزده لیتر نیز برسد در حالی که یک فرد عادی باید در طول روز نهایتا سه لیتر آب را از طریق ادرار دفع کند. حتی افراد مبتلا به دیابت بی مزه، گاها برای دفع ادرار مجبور به بیدار شدن از خواب میشوند (گاها نیز ممکن است شب ادراری مشاهده شود)

البته این موارد از علائم دیابت بی مزه در بزرگسالان است. در مورد کودکان مبتلا ممکن است نشانه ها کمی متفاوت باشند.

علائم دیابت بی مزه در کودکان

علائم دیابت بی مزه در کودکان

این کودکان اغلب اوقات بی قراری میکنند و یا به گریه های طولانی مشغول میشوند. در موقع خواب نیز ممکن است مشکلات بدخوابی در این کودکان مشاهده شود. تب، حالت تهوع و اسهال نیز از دیگر نشانه های این بیماری در کودکان است. همینطور ممکن است این کودکان با مشکلاتی در رشد مواجه شوند.

دلایل ابتلا به دیابت بی مزه چیست؟

در بدن یک فرد عادی، در زمان کاهش آب بدن، کلیه ها به صورت هوشمند آب کمتری را از بدن دفع میکنند. اما بدن یک فرد مبتلا به دیابت بی مزه، به دلیل اختلالات هورمونی با مشکل تعیین سطح آب بدن روبرو میشود و آب زیادی را از طریق ادرار دفع میکند.

وظیفه تعیین سطح آب بدن و جلوگیری از کاهش بیش از اندازه آن را هورمون “وازوپرسین” بر عهده دارد. جایگاه نگهداری این هورمون، غده هیپوفیز است که در مغز مستقر است. در زمان کاهش سطح آب، این هورمون از غده هیپوفیز ترشح میشود و به بدن اجازه نمیدهد تا آب باقی مانده را به صورت ادرار دفع کند. اما در بدن افراد مبتلا به دیابت بی مزه، تولید و ترشح این هورمون به مشکل میخورد و این موضوع باعث میشود تا حتی در زمان کمبود آب در بدن، باز هم مقداری از آن به صورت ادرار ترشح کند.

دلایل مختلفی میتواند باعث ایجاد این بیماری شود که میتواند نسبت به نوع بیماری متفاوت باشد.

انواع دیابت بی مزه کدام اند؟

دیابت بی مزه نیز مانند دیابت عادی انواع مختلفی دارد که عبارتند از:

  • دیابت بی مزه مرکزی
  • دیابت بی مزه کلیوی
  • دیابت بی مزه عطش آور
  • دیابت بی مزه بارداری

در مورد هر انواع دیابت بی مزه و دلایل ابتلا به آن، در ادامه توضیحاتی را مطالعه میکنید.

دیابت بی مزه مرکزی

شایع ترین نوع دیابت بی مزه است. این بیماری میتواند به ۲ دلیل ایجاد شود؛

  • ضربه مستقیم به غده هیپوفیز
  • مشکلات ارثی

همینطور گاها دلیل شکل گیری آن برای افراد نامفهوم است. اما مهم ترین دلیل ابتلا به آن، دلیل اول ذکر شده است (ضربه). این موضوع میتواند بر اثر:

  • صدمه به سر
  • وجود تومور های مغزی نزدیک به غده هیپوفیز
  • خونریزی های درون مغز و جمجمه
  • سردرد و منژنیت
  • جراحی سر
  • التهاب

و… صورت گیرد.

دیابت بی مزه کلیوی

دیابت بی مزه کلیوی

گاها ممکن است دلیل ابتلا به این بیماری، نه مشکل هورمون وازوپرسین بلکه مشکلات کلیوی باشد. در این نوع دیابت کلیه ها نمیتوانند به خوبی برای تعیین سطح آب بدن و پاسخگویی به مغر برای ترشح وازوپرسین اقدام کنند و این موضوع باعث ایجاد اختلال در تولید یا ترشح این هورمون میشود.

دلیل ابتلا به دیابت بی مزه کلیوی یا نفروژنیک را میتوان در بیماری های کلیوی و گاها در عوامل ارثی جستجو کرد. علاوه بر این گاها مصرف برخی از دارو ها، چون لیتیوم، سیدوفوویر یا دیگر داروی های ضد ویروس میتواند درصد ابتلا به این بیماری را افزایش دهد و زمینه ساز مناسبی برای آن باشد اما در کل شایع ترین دلیل شکل گیری آن را میتوان موارد ژنتیکی دانست.

دیابت بی مزه عطش آور

دیابت بی مزه عطش آور یا روحی روانی (دیپسیای سایکوژنیک) نوعی دیگری از این بیماری است که میتوان مهم ترین دلیل ابتلا به آن را رفتار های اشتباه تغذیه ای در خود فرد دانست. در این دیابت نه غده هیپوفیز دچار مشکل شده است و نه تولید هورمون وازوپرسین با اختلال مواجه است بلکه نوشیدن بیش از حد آب توسط فرد باعث ایجاد خلل در انجام وظیفه کلیه ها میشود و این قسمت از بدن بر روی ترشح هورمون های وازوپرسین تأثیر میگذارد.

در این حالت بدن توانایی خود در ایجاد غلظت، در ادرار را از دست میدهد. نام دیگر این بیماری پلی دیسپای اولیه است که گاها نیز ممکن است به دلایل مشکلات روحی و روانی برای فرد ایجاد شود (در این بیماری بر خلاف انواع دیگر دیابت بی مزه، بدن با مشکل افزایش بیش از حد آب مواجه است)

دیابت بی مزه بارداری

این دیابت بی مزه خطر زیادی را متوجه فرد بیمار نمیکند و نیاز به نگرانی برای ابتلا به آن را ندارید. این بیماری مخصوص زنان باردار است اما آنها به ندرت به آن مبتلا میشوند. دلیل ایجاد این بیماری وجود تغییرات در بدن زن است که باعث آسیب به هورمون های وازوپرسین میشود. (در اصل عضوی در بدن مادر به نام جفت، آنزیمی تولید میکند که گاها این آنزیم با هورمون وازوپرسین به مشکل میخورد و باعث از بین رفتن آن میشود)

عوارض دیابت بی مزه کدام اند؟

عوارض دیابت بی مزه کدام اند؟

مهم ترین و قابل مشاهده ترین عارضه دیابت بی مزه، کم آبی بدن است. میدانید که قسمت زیادی از بدن انسان از آب تشکیل شده است و وجود آب در بدن یک امر بسیار مهم و حیاتی است. در صورت کمبود این ماده حیاتی، بدن با مشکلات فراوانی روبرو میشود.

این موضوع میتواند در درجه اول باعث خشکی دهان شود. پس از آن تغییراتی در حالت پوست به وجود آورد و علاوه بر آن باعث شود تا سطح فشار خون تا حد نا مناسبی کاهش پیدا کند.

به غیر از این موارد کم آبی بدن میتواند باعث شود تا سدیم موجود در بدن و خون بیش از حد افزایش پیدا کند. تب، سردرد، تپش قلب و کم شدن وزن از دیگر عوارض کم آبی بدن است.

عارضه دیگر دیابت بی مزه، اخلال در تعادل الکترولیت هاست. اما الکترولیت چیست؟ الکترولیت ها مواد معدنی بدن هستند که در تنظیم سطح آب بدن نقش بسزا  و مهمی را ایفا میکنند. اختلال در عملکرد آنها میتواند موجب مشکلات زیادی شود که مهم ترین آنها خستگی مفرط است. علاوه بر این، گیجی و حواس پرتی نیز از عوارض کمبود این مواد معدنی در بدن انسان هستند.

همینطور بی اشتهایی و گرفتگی عضلات را میتوان به عدم تعادل الکترولیت ها در بدن مربوط دانست.

چطور بفهمیم که به این بیماری دچار شده ایم؟

گاها افراد سعی میکنند تا با مطالعه در مورد این بیماری و نشانه های آن، بیماری خود را تشخیص دهند اما باید گفت که این روش اصلا راه مناسبی نیست. با توجه به اینکه دیابت بی مزه انواع مختلفی دارد، آزمایش های گوناگونی هم برای تشخیص آن وجود دارد که میتوان از آنها برای کسب اطمینان در مورد ابتلا و سپس شروع روند درمان استفاده کرد.

اولین آزمایش موجود، آزمایش ادرار است که نمونه ادرار فرد مشکوک به بیماری مورد آزمایش قرار میگیرد. در این آزمایش غلظت ادرار مورد بررسی قرار گرفته و از همین طریق پزشکان متوجه وجود یا عدم وجود بیماری میشوند.

آزمایش دیگری که برای این عمل استفاده میشود، آزمایش ام آر آی است که در آن سلامت غده هیپوفیز و جزییات اطراف آن بررسی میشود تا در صورت وجود مشکل، بیش از پیش به وجود بیماری دیابت بی مزه و نوع آن پی ببرند.

نوعی دیگر از آزمایش که کم هزینه تر از آزمایشات دیگر است، آزمایش محرومیت از آب است. در این حالت پزشک از فرد مشکوک به بیماری درخواست میکند تا در مدت زمان تعیین شده ای از مصرف مایعات خود داری کند و حال تغییرات در غلظت ادرار و خون او مورد بررسی قرار میگیرد. علاوه بر این پزشک میتواند برای کسب اطمینان بیشتر، فعالیت هورمون وازوپرسین را نیز مورد بررسی قرار دهد.

نکته: انجام این آزمایش روی خانم های باردار و همینطور کودکان کم سن با تدابیر شدید صورت میگیرد تا مبادا کاهش مصرف مایعات در بدن آنها باعث ایجاد مشکلات ناگاهانی و زیانباری شود.

استفاده از آزمایش ژنتیک برای تشخیص دیابت بی مزه

با توجه به اینکه یکی از دلایل ممکن برای ابتلا به دیابت بی مزه میتواند اثرات ژنتیکی باشد، گاها برخی از پزشکان از فرد مشکوک، آزمایش ژنتیک میگیرند تا در مورد نوع و دلیل ابتلای به آن اطمینان حاصل کنند. در این روند سوابق بیماری نزدیکان وی نیز توسط پزشکان بررسی میشود.

درمان دیابت بی مزه

درمان دیابت بی مزه

آیا دیابت بی مزه دارای درمان قطعی است؟ به طور کلی اغلب انواع این بیماری دارای درمان قطعی نیستند اما درمان های موجودی که وجود دارند باعث میشود فرد به حالت عادی زندگی خود بازگردد و هیچ مشکلی را مشاهده نکند. در ادامه در مورد هر کدام از انواع دیابت بی مزه توضیحاتی میدهیم و درمان هر کدام را نیز برای شما عنوان میکنیم.

درمان دیابت بی مزه مرکزی

در ابتدا باید دلیل ایجاد این بیماری رفع شود. به طور مثال اگر دلیل آن وجود یک تومور باشد پزشک در صورت امکان باید برای رفع آن اقدام کند. پس از آن به درمان این بیماری پرداخته میشود. در دیابت مرکزی بی مزه، بدن با مشکل نبود یا کمبود وازوپرسین روبرو است که برای جبران این کمبود، از مواد مشابه استفاده میشود. دسموپرسین مشابه مناسبی است که میتواند به خوبی نبود وازوپرسین در بدن را جبران کند.

ورود آن به بدن از طریق:

  • اسپری بینی
  • قرص
  • و تزریق

انجام میپذیرد. این ماده میتواند تا از دفع بیش از حد ادرار در بدن کم کند و آن را به حالت طبیعی و معمول بازگرداند.

نکته مهم در مصرف این دارو این است که استفاده زیاد از آن میتواند باعث شود تا بدن با افزایش بیش از اندازه آب مواجه شود. در این صورت، سطح سدیم بدن افزایش پیدا کرده و میتواند ضرر های جبران ناپذیری را به بدن وارد کند.

درمان دیابت بی مزه کلیوی

با توجه به اینکه علت اصلی بیماری در دیابت بی مزه کلیوی، مشکلات کلیوی است، پزشک توجه خود را به جای هورمون ها و غدد ترشح کننده آنها، بر روی کلیه های فرد بیمار معطوف میکند. یکی از روش های درمان دیابت بی مزه کلیوی، استفاده از رژیم غذایی است. یک رژیم غذایی با نمک اندک باعث میشود تا دفع ادرار توسط کلیه ها کاهش پیدا کند.

در ادامه نیز برای جبران کمبود آب بدن، فرد مبتلا به این بیماری باید آب بیشتری را در طول روز مصرف کند. هیدروکلروتیازید که دارویی برای افزایش ادرار در افراد عادی است، در این بیماران میتواند باعث کاهش ادرار شود. از همین رو مصرف آن به این افراد توسط پزشک پیشنهاد میشود.

درمان دیابت بی مزه بارداری

در صورتی که در مادر باردار این بیماری تشخیص داده شود نیز برای درمان او از داروی جایگزین وازوپرسین؛ دسموپرسین استفاده میشود. ممکن است گاهی دلایل ایجاد بیماری کمی ناشناخته تر باشد که در این حالت استفاده از دارو های گفته شده فایده ای ندارد و از راه های دیگری کمک گرفته میشود.

درمان دیاب بی مزه عطش آور

درمان با آب

بسته به اینکه دلیل ایجاد بیماری چه چیزی بوده باشد، برای آن درمان درنظر گرفته میشود. اگر دلیل ایجاد این بیماری دلایل روحی و روانی گفته شده باشد، با استفاده از درمان این مشکلات، بیماری دیابت بی مزه عطش آور نیز کمی بهبود پیدا میکند اما در صورتی که دلیل دیگری باعث ایجاد این بیماری یا همان پلی دیسپیای اولیه باشد، بهترین و البته اولین راهکار، افزایش مصرف آب برای بیمار است تا آب از دست رفته بدن جبران شود و پس از آن با روش های دیگر چوت رژیم غذایی، از کاهش سطح آب بدن جلوگیری میشود.

در انتها پیشنهاد اکید میکنیم که به هیچ عنوان برای درمان دیابت بی مزه خود از راهکار های گفته شده به صورت خانگی و به دور از نظر پزشک متخصص استفاده نکنید. تمامی راهکار های گفته شده صرفا برای افزایش اطلاعات شما بود و انجام هر کدام از آنها نیاز به بررسی دقیق از نشانه ها و نوع بیماری شما دارد. ممکن است استفاده از دارو ها و رژیم های غذایی خود سرانه باعث افزایش حساسیت بدن شما و یا ایجاد عوارض خطر ناک تر شود.

کلام آخر

در این مقاله سعی شد تا به صورت جامع و به زبان ساده بیماری دیابت بی مزه را برای شما توضیح دهیم و تمامی مشخصات و جزییات آن را برایتان بیان کنیم. امیدواریم این مقاله برای شما مفید بوده باشد. با آرزوی موفقیت.


نوشته شده توسط محمد صالح
تاریخ انتشار : ۰۱ تیر ۹۸
نظرتان را ثبت کنید.
08133271140 صالح